Skip to content
Karýera
Sizi işe kabul etmezlerinden öň hem size baha berýärler: hünär abraýyňyz garaşmadyk gapylary açyp biler
21 noýabr 2026

Sizi işe kabul etmezlerinden öň hem size baha berýärler: hünär abraýyňyz garaşmadyk gapylary açyp biler

Näme üçin käbir dalaşgärleri iş berijiler başgalara maslahat berýärler, beýlekileri bolsa tejribesi, bilimi we başarnyklary deň bolsa-da ýatdan çykarýarlar? Munuň jogaby rezýumede doly görkezmek mümkin bolmadyk bir zatda gizlenip biler.

Geliň, iki ýagdaýy göz öňüne getireliň.

Iki adam bir wezipä işe girmek isleýär. Olaryň iş tejribesi, alan bilimi we hünär başarnyklary takmynan deň. Ikisi hem söhbetdeşlige gatnaşdy we iş berijide gowy täsir galdyrdy.

Emma olaryň birine: «Biz siziň bilen işleşmek isleýäris» diýýärler. Beýlekisine bolsa: «Size jaň ederis» diýip, jogaby soňra berjekdiklerini aýdýarlar.

Näme üçin?

Belki-de, munuň sebäbi diňe hünär derejesinde däldir. Birinji dalaşgär özünde rezýumäniň aýratyn setirinde ýazyp bolmaýan bir zady — hünär abraýyny eýýäm döredip ýetişendir.

Käwagt beýleki artykmaçlyklar deň bolanda, hut şu abraý esasy çözgüt kabul etmäge täsir edýär.

1. Her bir hünärmeniň görünmeýän rezýumesi bar

Adaty rezýume siziň geçmişiňiz barada maglumat berýär: nirede işlediňiz, nirede bilim aldyňyz, haýsy programmalary bilýärsiňiz we nähili üstünlikleri gazandyňyz.

Emma başga bir «rezýume» hem bar. Ol siziň her günki hereketleriňiz we özüňizi alyp barşyňyz arkaly kemala gelýär.

Ol şu soraglara jogap berýär:

  • Size jogapkärli işi ynanyp bolarmy?

  • Berýän sözleriňizde durýarsyňyzmy?

  • Bir zat meýilnama boýunça gitmese, özüňizi nähili alyp barýarsyňyz?

  • Ýalňyşyňyzy boýun alyp bilýärsiňizmi?

  • Kärdeşleriňiz we müşderiler bilen nähili gatnaşyk saklaýarsyňyz?

  • Kyn ýagdaýlarda hem özüňizi medeniýetli we hünärmen hökmünde alyp barýarsyňyzmy?

Göz öňüne getiriň: bir işgär aýratyn uly başarnyklara eýe bolmasa-da, beren sözünde durýar, işi gijä galjak bolsa öňünden habar berýär we jogapkärçiligi başgalaryň üstüne atmaýar.

Indi bolsa başga bir hünärmeni göz öňüne getiriň. Onuň iş tejribesi uly, ýöne ol yzygiderli işe gijä galýar, habarlara jogap bermeýär we mesele ýüze çykanda jogapkärçilikden gaçýar.

Möhüm işi haýsysyna ynanardyňyz?

Hünär abraýy hut şeýle ownuk ýaly görünýän hereketlerden emele gelýär. Daş-töweregiňizdäki adamlar bolsa bu zatlara siziň pikir edişiňizden has köp üns berýärler.

2. Ynamdar işgär bolmak — köp adamyň ýeterlik baha bermeýän artykmaçlygydyr

Köp adam iş ýerinde iň zehinli işgär bolmaga çalyşýar. Täze programmalary öwrenýär, okuw kurslaryna gatnaşýar, şahadatnamalary alýar we hünär bilimlerini yzygiderli ösdürýär.

Bularyň hemmesi örän gowy. Emma bir möhüm zat bar: hünär taýdan ökde bolmak, siziň bilen işleşmegiň hemişe aňsatdygyny aňlatmaýar.

Iş berijä diňe bir işi ýerine ýetirip bilýän hünärmen däl, eýsem bil baglap boljak işgär hem gerek.

Şonuň üçin şu üç düzgüni berjaý etmäge çalşyň:

Birinji — ýerine ýetirip bilmejek zadyňyzy wada bermäň.

Eger işi bellenen wagta çenli tamamlap bilmejekdigiňize düşünseňiz, bu barada öňünden habar beriň. Wagtynda duýdurmak, işiň möhleti geçenden soň dürli sebäpleri düşündirmekden has gowudyr.

Ikinji — başlan işiňizi ahyryna çenli ýetiriň.

Eger bir işi öz üstüňize alan bolsaňyz, kärdeşleriňiz size ony yzygiderli ýatlatmaly bolmasyn. Hatda kiçi işler hem siziň jogapkärçiligiňiz barada düşünje döredýär.

Üçünji — kynçylyk ýüze çykanda habarlaşman ýitirim bolmaň.

Kynçylyk her kimiň başyndan geçýär. Hakyky hünärmeniň tapawudy ýalňyşlyk goýbermezliginde däl-de, meseläni wagtynda habar berip, onuň çözgüdini tapmaga gatnaşmagyndadyr.

Ýatda saklaň: zehin adamlaryň ünsüni çekip biler, emma ynam gazanmak üçin ygtybarly bolmak zerurdyr.

3. Siziň adamlara ýüzlenişiňiz hem karýeraňyza täsir edýär

Göz öňüne getiriň, ýolbaşçy size bir işi tabşyrdy, ýöne ony doly düşündirmedi.

Bu ýagdaýda özüňizi alyp barmagyň iki usuly bar.

Birinji usul: hiç zat soraman, özüňizçe düşünip işe başlamak, ýalňyşlyk goýbermek we soňra tabşyrygyň düşnüksiz bolandygyny aýtmak.

Ikinji usul: zerur zatlary anyklamak, işiň nähili netijede tamamlanmalydygyny ylalaşmak we diňe şondan soň işe girişmek.

Tapawut uly däl ýaly görünse-de, hünärmen hökmünde kämilleşmek hut şeýle ýagdaýlardan başlanýar.

Häzirki döwürde sanly aragatnaşykda dogry gepleşmegi hem başarmak örän möhümdir.

Sebäbi işleriň köpüsi habarlaşma programmalary, elektron poçta we beýleki internet serişdeleri arkaly alnyp barylýar.

Şonuň üçin şu düzgünleri berjaý etmäge çalşyň:

  • Habarlaryňyzy düşnükli we gysga ýazyň.

  • Möhüm maglumatlary düşündirişsiz ibermäň.

  • Iş bilen bagly gelen habarlara wagtynda jogap beriň.

  • Iş hatlaryny dawa-jenjeliň ýa-da gaharyň sebäbine öwürmäň.

  • Eger jogap bermek üçin wagt gerek bolsa, haçan jogap berip biljekdigiňizi aýdyň.

Adamlar bilen dogry aragatnaşyk saklamak diňe bir gowy häsiýet däl. Ol işleri has çalt çözmäge, düşünişmezlikleriň öňüni almaga we ynamly gatnaşyk gurmaga kömek edýär.

4. Hünärmen ýaly hereket etmek üçin wezipäňiziň ýokarlanmagyna garaşmaň

Karýerada köp duş gelýän ýalňyşlyklaryň biri — özüňi ösdürmegi täze wezipä geçýänçäň yza süýşürmekdir.

Adam: «Ýolbaşçy bolanymda, kararlary özbaşdak kabul etmegi öwrenerin» ýa-da «Maňa uly taslama ynanylanda, başlangyç görkezmäge başlaryn» diýip pikir edýär.

Emma karýeranyň ösmegi köplenç wezipe ýokarlanmazdan has öň başlanýar.

Ýolbaşçy bolmak isleýärsiňizmi? Onda häziriň özünde işleriňizi dogry guramagy, wagtyňyzy ýerlikli peýdalanmagy we netijeler üçin jogapkärçilik çekmegi öwreniň.

Has gowy kompaniýada işlemek isleýärsiňizmi? Onda zähmet bazarynda talap edilýän başarnyklary öwreniň, özüňizi ösdürip, gazanan üstünlikleriňizi belläp goýuň.

Size has jogapkärli işler ynanylsyn diýýärsiňizmi? Onda häzirki işiňizde hem özbaşdaklygyňyzy we jogapkärçiligiňizi görkeziň.

Liderlik häsiýetlerini görkezmek üçin hökmany suratda ýolbaşçy bolmak gerek däl.

Hakyky hünärmeniň derejesi diňe onuň wezipesi bilen däl, eýsem işe bolan garaýşy bilen hem kesgitlenýär.

5. Öňki kärdeşleriňiz geljekde täze mümkinçiliklere ýol açyp biler

Göz öňüne getiriň, siz iş ýeriňizi çalyşmagy ýüregiňize düwdüňiz. Işden çykdyňyz we täze iş gözläp başladyňyz.

Şu wagt köp adamyň goýberýän ýalňyşlygy — öňki iş ýerindäki kärdeşleri bilen ähli gatnaşyklaryny kesmekdir.

Emma başga bir ýagdaýy göz öňüne getireliň.

Birnäçe aýdan soň öňki kärdeşiňiz gowy kompaniýada boş iş ornunyň bardygyny eşidýär. Ol siziň bilen bile işlän wagtyny ýatlap, jogapkärçilikli we ynamdar hünärmendigiňizi bilýändigi üçin sizi iş berijä maslahat berýär.

Şeýlelikde, hatda iş gözleýän saýtlarda hem duş gelmedik bir mümkinçilik peýda bolýar.

Bu hemmeler bilen dost bolmaly ýa-da yzygiderli habarlaşmaly diýmek däldir. Esasy zat — öňki kärdeşleriňiz bilen hormat goýmak esasynda gowy gatnaşyklary saklamakdyr.

Munuň üçin näme etmeli?

  • Öňki iş ýeriňizden gereksiz dawa-jenjel döretmän çykyň.

  • Özüňizden soň galýan işleri we resminamalary tertipli tabşyryň.

  • Özüňiziň ösmegiňize kömek eden adamlara minnetdarlyk bildiriň.

  • Öňki iş berijiňiziň gizlin maglumatlaryny başgalara ýaýratmaň.

  • Gowy iş gatnaşyklaryny ýola goýlan kärdeşleriňiz bilen aragatnaşygy saklaň.

Hünär gatnaşyklary diňe bir telefonyňyzdaky tanyşlaryň sanawy däldir. Olar siziň nähili hünärmendigiňizi bilýän we zerur wagty sizi başgalara maslahat berip biljek adamlardyr.

6. Öz hünär abraýyňyzy nähili barlap bilersiňiz?

Geliň, kiçijik bir synag geçirip göreliň.

Göz öňüne getiriň, ertir mümkin bolan täze iş berijiňiz öňki üç kärdeşiňizden siz barada şeýle soraýar:

«Bu adamy nähili hünärmen hökmünde häsiýetlendirip bilersiňiz?»

Siz olar tarapyndan nähili jogap berilmegini islärdiňiz?

Indi bolsa şu bäş soraga özüňize dogruçyl jogap beriň:

  1. Kärdeşlerim möhüm işi hemişe gözegçilik etmezden hem maňa ynanyp bilerlermi?

  2. Hiç kim ýatlatmasa-da, beren sözlerimde durýarynmy?

  3. Dogry we peýdaly tankydy arkaýyn kabul edip bilýärinmi?

  4. Kyn iş ýagdaýlarynda hem öz medeniýetimi saklaýarynmy?

  5. Öň bile işlän adamlarym meni başgalara maslahat bererlermi?

Eger käbir soraglara «ýok» diýip jogap beren bolsaňyz, bu gynanmaga sebäp däl. Gaýtam, özüňizi ösdürmeli ugurlary anyklamak üçin gowy mümkinçilikdir.

Geljekki 7 gün üçin kiçijik tejribe

Şu ýönekeý maşklary ýerine ýetirip görüň:

1-nji gün. Hiç kim ýatlatmazdan, öz üstüňize alan bir işiňizi ýerine ýetiriň.

2-nji gün. Işleriňizi tertibe salyň we haýsy meseleleriňize ilkinji nobatda üns bermelidigini kesgitläň.

3-nji gün. Kärdeşiňizden ýa-da ýolbaşçyňyzdan işiňiz barada açyk we dogruçyl pikirini aýtmagyny haýyş ediň.

4-nji gün. Kynçylyk ýüze çykanda günäkär gözlemän, anyk çözgüt teklip ediň.

5-nji gün. Siziň hünär taýdan ösmegiňize kömek eden adama minnetdarlyk bildiriň.

6-njy gün. Anyk netijeler bilen subut edip biljek üç sany hünär üstünligiňizi ýazyp goýuň.

7-nji gün. Adamlaryň sizi nähili hünärmen hökmünde ýatlamagyny isleýändigiňiz barada pikirleniň.

Kiçijik hereketler bir hepdäniň içinde abraýyňyzy düýpgöter üýtgetmez. Emma olar dogry hünär endiklerini kemala getirmäge kömek eder.

Iş ýeriňizde ýok wagtyňyz hem işiňiz siziň kimdigiňizi görkezsin

Rezýumäňizi birnäçe gezek täzeläp, profil suratyňyzy çalşyp, täze şahadatnamalary alyp we söhbetdeşlikden üstünlikli geçmegiň usullaryny öwrenip bilersiňiz.

Emma bularyň hiç biri öz hereketleriňiz bilen gazanan ynamyňyzyň ornuny tutup bilmez.

Hünär abraýy bir günde döremeýär. Ol ýüzlerçe kiçijik hereketlerden emele gelýär: beren sözüňizde durmakdan, ýalňyşyňyzy boýun almakdan, kärdeşiňize kömek etmekden, topary kyn ýagdaýda goýmazlykdan we düşünişmezlik ýüze çykanda hem hormaty saklamakdan.

Käwagt hut şu hereketleriňiz sizi hatda gözlemedik mümkinçilikleriňize alyp barýar.

Diňe gowy iş gözleýän adam bolmaga çalyşmaň. Gowy iş ýerleriniň hem özleri gözleýän hünärmenine öwrüliň.

Eger siz hem täze iş mümkinçiliklerini gözleýän bolsaňyz, ISGAR platformasyndaky täze iş orunlary bilen tanyşyň. Belki-de, karýeraňyzdaky indiki möhüm ädim hut şu ýerden başlanar.

Dowamyny okaň